Jama Ustna- Anatomia

Jama ustna – budowa

Na tzw. okolice ustną (ang. oral region) składają się następujące elementy:

  1. Jama ustna (oral cavity)
  2. Język (tongue)
  3. Zęby (teeth)
  4. Dziąsła (gingivae)
  5. Podniebienie (palate)
  6. Migdałki podniebienne (palatine tonsils)

czesci jamy ustnej

Dodatkowo, jamę ustną dzielimy na:

  1. Przedsionek jamy ustnej (oral vestibule) – wąska szczelina ograniczona przez policzki, wargi, zęby oraz dziąsła
  2. Jama ustna właściwa (proper oral cavity) – ograniczona przez łuki zębodołowe oraz podniebienie

Wargi

Wargi są mięśniowo-włóknistymi fałdami otaczającymi szpare ust. Od góry są ograniczone przez nozdrza, od dołu przez bruzde bródkowo-wargową a bocznie przez bruzdy nosowo-wargowe. Zawierają mięsień okrężny ust, naczynia oraz nerwy. Między przedsionkowymi dziąsłami a błoną śluzową warg (zarówno górnej jak i dolnej) rozciągają się wolne fałdy błony śluzowej- wędzidełka. Wędzidełko wargi górnej jest większe od wędzidełka wargi dolnej.

Unaczynienie warg

  1. Tętnica szyjna zewnętrzna

-Tętnice twarzowa

>Tętnice wargowe górne (superior labial arteries)

>Tętnice wargowe dolna (inferior labial arteries)

-Tętnica szczękowa

>Tętnica podoczodołowa [warga górna]

-gałęzie wargowe (labial branches)

>Tętnica bródkowa [warga dolna]

-gałęzie wargowe (labial branches)

Tętnice wargowe górne i dolne zespalają się ze sobą tworząc pierścień tętniczy.

Unerwienie warg

Warga górna- gałęzie wargowe górne nerwów podoczodołowych (n. V2)

Warga dolna- gałęzie wargowe dolne nerwów bródkowych (n. V3)

Policzki

Okolica policzkowa- ograniczenia:

  1. Przód: okolica ustna + okolica bródkowa
  2. Tył: okolica przyuszna
  3. Góra: okolica jarzmowa
  4. Dół: brzeg dolny żuchwy

Budowa dziąsła

Dziąsła są zbudowane z tkanki łącznej włóknistej pokrytej błoną śluzową. Wyrózniamy dziąsła właściwe (proper gingiva) oraz dziąsła wolne. Dziąsła właściwe przylegają ściśle do wyrostków zębodołowych, a wolna część dziąseł pokrywa przegrody międzyzębowe, tworząc na nich brodawki międzyzębowe.

Unerwienie dziąseł

unerwienie dziasel

Na powyższej grafice zaznaczone jest unerwienie dziąseł przedsionkowych i językowych.

Budowa zębów

Zęby (teeth) można podzielić na mleczne (decidous) oraz stałe (permanent). Człowiek posiada 20 zębów mlecznych i 20 stałych.

Zęby mleczne

zeby mleczne

Zęby stałe

zeby stale

 

Rodzaje zębów są określane przez ich cechy charakterystyczne. Wyrózniamy:

  1. Siekacze (incisors)
  2. Kły (canines)
  3. Przedtrzonowce (premolars)
  4. Trzonowce (molars)

Ząbkowanie

Ząbkowanie, czyli wyrzynanie się zębów mlecznych rozpoczyna się już w 6 miesiącu życia, a kończy się ok. 24 miesiąca. Zęby stałe pojawiają się zazwyczaj w wieku 7 lat.

Ząbkowanie- kolejność

Zęby mleczne Wyrzynanie (miesiące) Wypadanie (lata)
Siekacz środkowy 6-8 6-7
Siekacz boczny 8-10 7-8
Kieł 16-20 10-12
Pierwszy trzonowy 12-16 9-11
Drugi trzonowy 20-24 10-12

 

Kolejność wyrzynania zębów stałych

Zęby stałe Wyrzynanie (lata)
Siekacz środkowy 7-8
Siekacz boczny 8-9
Kieł 10-12
Pierwszy przedtrzonowy 10-11
Drugi przedtrzonowy 11-12
Pierwszy trzonowy 6-7
Drugi trzonowy 12
Trzeci trzonowy 13-25

 

Budowa zęba

budowa zęba

 

Źródło grafiki: Atlas Anatomii Nettera, wydanie polskie, Tablica 57

Unaczynienie zębów

  1. Tętnica szyjna zewnętrzna

-Tętnica szczękowa

>Tętnica zębodołowa górna (superior alveolar artery)

>Tętnica zębodołowa dolna (interior alveolar artery)

Unerwienie zębów

unerwienie zebow

Nerw zębodołowy górny pochodzi od nerwu szczękowego (n. V2), a dolny od żuchwowego (n. V3).

Podniebienie twarde

Podniebienie twarde (hard palate) stanowi przednie 2/3 podniebienia i zbudowane jest z cienkiej warstwy błony słuzowej silnie przytwierdzonej do szkieletu kostnego tworzonego przez wyrostki podniebienne szczek i blaszki poziome kości podniebiennych.

Cechami charakterystycznymi jest obecność licznych śluzowych gruczołów podniebiennych (palatine glans), fałdów podniebiennych poprzecznych (transverse palatine folds) oraz biegnącego w linii pośrodkowej szwu podniebienia (palatine raphe).

Podniebienie miękkie

Podniebienie miękkie (soft palate) stanowi tylną 1/3 podniebienia. W przedniej części znajduje się rozcięgno podniebienne (palatine aponeurosis) a w tylnej, dolnej części znajduje się zwisający wyrostek- języczek. Podniebienie miękkie łączy się z językiem i gardłem łukami podniebienno-językowymi i podniebienno-gardłowymi (palatoglossal and palatopharyngeal arches). Większość masy omawianej struktury stanowi  5 mięśni podniebienia miękkiego:

  1. Napinacz podniebienia (Tensor veli palatyni)
  2. Dźwigacz podniebienia (Levator veli palatini muscle)
  3. Podniebienno-językowy (Palatoglossus muscle)
  4. Podniebienno-gardłowy (Palatopharyngeus muscle)
  5. Mięsień języczka (Uvular muscle)

dzwigacz podniebienia miekkiegomiesien podniebienno-gardlowy miesien podniebienno-jezykowy napinacz podniebienia miekkiego

 

 

Unaczynienie podniebienia

  1. Tętnica szczękowa-Tętnica podniebienna zstępująca

    >Tętnica podniebienna większa (greater palatine artery)

    >Tętnica podniebienna mniejsza (lesser palatine artery)

  2. Tętnica twarzowa

-Tętnica podniebienna wstępująca (ascending palatine artery)

 

Żyły podniebienne (veins of the palate) uchodzą do splotu żylnego skrzydłowego (pterygoid venous plexus).

Unerwienie podniebienia

Podniebienie twarde:

  1. Nerw nosowo-podniebienny (nosopalatine nerve)
  2. Nerw podniebienny większy (greater palatine nerve)

Podniebienie miękkie:

  1. Nerwy podniebienne mniejsze (lesser palatine nerves)

 

4 z 5 mięśni podniebienia miękkiego unerwiane jest przez włókna biegnące od splotu gardłowego (tworzonego przez nerw błędny- n. X). Wyjątek stanowi mięsień napinacz podniebienia zaopatrywany przez nerw skrzydłowy przyśrodkowy, będący gałęzią nerwu żuchwowego.

Język- budowa

Język (tongue) składa się z trzech części:

  1. Nasada języka (Root of the tongue)
  2. Trzon języka (body of the tongue)
  3. Koniec (apex)

Brodawki języka

Anatomia języka cechuje się obecnością licznych brodawek językowych (lingua papillae):

  1. Brodawki okolone (vallate papillae)- ułożone w rząd położony do przodu od bruzdy granicznej (terminal sulcus). Zawierają najwięcej kubków smakowych
  2. Brodawki liściaste (foliate papillae)- położone w bocznej części języka, u człowieka słabo rozwinięte
  3. Brodawki nitkowate (filiform papillae)- dobrze unerwione, bardzo czułe na dotyk, znajdują się na większości powierzchni grzbietowej języka, ułożone są w rzędy w kształcie litery V równoległe do bruzdy granicznej
  4. Brodawki grzybowate (fungiform papillae) – rozsypane między brodawkami nitkowatymi, najliczniejsze na brzegach i końcu języka.

Tylna część języka nie ma brodawek, posiada za to liczne skupiska tkanki chłonnej,  tworzące migdałek językowy (linguinal tonsil).

Rozmieszczenie kubków smakowych

Kubki smakowe odpowiedzialne za odczuwanie określonych smaków są rozmieszczone w różnych miejscach języka, co zilustrowane jest na obrazku poniżej.

rozmieszczenie kubków smakowych na języku rysunek

Mięśnie języka

Mięśnie zewnętrzne języka (extrinsic muscles of the tongue):

  1. Bródkowo-językowy
  2. Gnykowo-językowy
  3. Rylcowo-językowy
  4. Podniebienno-językowy

miesien brodkowo-jezykowy miesien gnykowo-jezykowy

miesien podniebienno-jezykowy 2 miesien rylcowo-jezykowy

Mięśnie wewnętrzne języka (intrinsic muscles of tongue):

  1. Mięsień podłużny górny (superior longitudinal muscle)
  2. Mięsień podłużny dolny (inferior longitudinal muscle)
  3. Mięsień poprzeczny (transverse muscle)
  4. Mięsień pionowy (vertical muscle)

Unaczynienie języka

Tętnicze

  1. Tętnica szyjna zewnętrzna

-Tętnica językowa (lingual artery)

>Tętnice grzbietowe języka (dorsal linguinal arteries)

>Tętnice głębokie języka (deep linguinal arteries)

Żylne

żyły jezyka

Unerwienie języka

Unerwienie ruchowe

Wszystkie mięśnie języka (za wyjątkiem podniebienno-językowego) są unerwione przez nerw językowy (n. XII) (hypoglossal nerve). Mięsień podniebienno-gardłowy zaopatrywany jest przez splot gardłowy.

Unerwienie czuciowe

unerwienie jezyka

 

zagadnienia kliniczneWybrane zagadnienia kliniczne

 

Zapalenie jamy ustnej

zapalenie jamy ustnejNajczęstszą przyczyną zapalenia błony śluzowej jamy ustnej jest nieodpowiednie dbanie o higiene jamy ustnej- może doprowadzić do nadmiernego namnażania się bakterii, co z kolei może spowodować wystąpienie stanu zapalnego. Powody jednak mogą być inne, m. in. powodem może byc zakażenie wirusowe lub grzybicze. Zapalenie jamy ustnej objawia się zaczerwienieniem i spuchnięciem błony śluzowej oraz bolesnością przy jedzeniu i piciu. Leczenie domowe za pomocą odpowiednich preparatów zakupionych w aptece może być stosowane jedynie jeśli znana jest przyczyna stanu zapalnego. W innych przypadkach zalecana jest konsultacja z lekarzem.

 

 

 

Choroby warg

Wargi mogą być dotknięte wieloma chorobami i stanami patologicznymi, które z uwagi na reprezentatywną funkcje twarzy mogą być dla charego neizwykle uciążliwe.

Zajady

Zajady, czyli stan zapalny kącików ust objawia się zaczerwienieniem i pękaniem skóry w tym obszarze. Powodów może być wiele-od zwykłych infekcji grzybiczych, przez niedobory witamin aż do chorób ogólnoustrojowych.

Afty

Afty są małymi, ale niezwykle uciążliwymi i bolesnymi owrzodzeniami jamy ustnej. Maja wygląd małych skupisk białego nalotu. Zazwyczaj znikają same do 10 dni, niekiedy konieczne jest jednak stosowanie odpowiednich preparatów (np. fiolet gencjanowy). Konsultacja z lekarzem zalecana jeste jedynie w ciężkich przypadkach.

Ząbkowanie-objawy

Ząbkowaniem nazywamy proces wyrzynania się zebow mlecznych u dzieci. Może odbywać się ono bezboleśnie, niekiedy jednak może objawiać się bólem i swędzeniem dziąseł. Objawami ząbkowania może być wkładanie przez dziecko rączek do buzi i nadmierne ślinienie się. Po kilku tygodniach dziecko może stać się również nadmiernie płaczliwe- znaczy to, że pierwszy ząb może pojawić się już za chwile. Dziecku można ulżyć podając mu kupiony w aptece gryzak schłodzony wcześniej w lodowce, lub aplikując specjalny żel na ząbkowanie.

Choroby języka

Porażenie nerwu podjęzykowego

Do uszkodzenia nerwu podjęzykowego może dojść np. przy złamaniu żuchwy, co skutkuje jednostronnym porażeniem i zanikiem języka. Objawem uzkdozenia nerwu jest to,, że przy wysuwaniu język mimowolnie odchyla się w strone po której doszło do urazu.

Rak języka

Rak języka w jego tylnej części może dawać przerzuty do węzłów chłonnych już we wczesnym stadium choroby. Mniej złośliwy jest natomiast nowotwór przedniej części języka- zazwyczaj ma łagodny przebieg aż do późnego stadium choroby. Rak języka najczęściej występuje u mężczyzn nadużywających alkoholu i papierosów.

 

Źródła grafik uzytych do wykonania ilustracji zawartych w tekście:

https://d1tb9j1fbhww3m.cloudfront.net/uploads/media/file/14813/Head_lateral_mouth_anatomy.jpg
http://image.slidesharecdn.com/theoralcavitysalivaryglands-120519061435-phpapp02/95/the-oral-cavity-salivary-glands-3-728.jpg?cb=1337426144
http://www.differencebetween.info/sites/default/files/images/5/permanentTeeth.jpg
http://www.studiodentaire.com/images/en/primary_teeth.jpg
http://www.studiodentaire.com/images/en/permanent_teeth.jpg
https://minnesotaherbalist.files.wordpress.com/2013/09/tongue-6.jpg
https://classconnection.s3.amazonaws.com/965/flashcards/706965/png/tongue1319917871704.png
Atlas Anatomii Nettera, wydanie polskie, Tablice 57, 64

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Similar Posts
1) 80g tlenku magnezu (proszku) Rp Megnesii oxydii    ...

Nie ma jeszcze żadnego komentarza, bądź pierwszy!

Zostaw komentarz


Imie (obowiazkowe)

Email (obowiazkowy)

Strona internetowa