Badanie ENG w Praktyce: Od Wskazań Po Wyniki

Badanie ENG może trwać od zaledwie 20 minut nawet do 1,5 godziny, w zależności od wielu czynników. W naszej praktyce obserwujemy, że pacjenci często nie wiedzą, czego dokładnie spodziewać się po tym badaniu diagnostycznym.

Elektroneurografia (badanie ENG) to specjalistyczne badanie oceniające lokalizację, charakter oraz nasilenie uszkodzeń w układzie nerwowo-mięśniowym. Jest najczęściej zalecane przy podejrzeniu takich schorzeń jak rwa kulszowa, zespół cieśni nadgarstka czy rdzeniowy zanik mięśni. Badanie to można wykonać zarówno w ramach NFZ (nieodpłatnie ze skierowaniem od lekarza) jak i prywatnie, gdzie koszt waha się od 200 do 800 złotych.

W tym kompleksowym poradniku wyjaśnimy wszystkie aspekty badania ENG. Przedstawimy, jak wygląda badanie w praktyce, jakie są wskazania i przeciwwskazania, jak należy się przygotować oraz co oznaczają otrzymane wyniki. Niezależnie od tego, czy zostałeś skierowany na elektroneurografię, czy po prostu szukasz rzetelnych informacji – znajdziesz tu wszystko, co powinieneś wiedzieć przed badaniem.

Czym jest badanie ENG i jak działa

Elektroneurografia (ENG) to kluczowe badanie diagnostyczne służące ocenie funkcji nerwów obwodowych. Jest niezbędne przy podejrzeniu wielu schorzeń neurologicznych i stanowi podstawę do podjęcia właściwego leczenia.

Na czym polega elektroneurografia

Elektroneurografia polega na pomiarze przewodnictwa impulsów nerwowych w nerwach obwodowych. Badanie to wykorzystuje fascynującą właściwość komórek nerwowych – zdolność do przesyłania i odbierania impulsów. Neurony posiadają specjalną błonę komórkową wyposażoną w kanały dla jonów z ładunkiem dodatnim i ujemnym. Ruch tych ładunków wytwarza pole elektromagnetyczne, które jest właśnie przedmiotem badania.

W praktyce badanie ENG przeprowadza się w pozycji leżącej. Do ciała pacjenta przymocowuje się dwa rodzaje elektrod – stymulujące i odbierające. Skórę w miejscu ich umieszczenia dokładnie odtłuszcza się alkoholem. Następnie nerw jest stymulowany bezpiecznym bodźcem elektrycznym o krótkim czasie trwania (0,1-0,5 ms). Elektrody rejestrują czas i siłę odpowiedzi nerwowej.

Warto podkreślić, że temperatura w pomieszczeniu podczas badania powinna wynosić co najmniej 22°C, a zazwyczaj jest to 22-26°C. Temperatura badanej okolicy ciała powinna osiągać około 34°C. Jeśli kończyna jest zimna, konieczne będzie jej ogrzanie, np. ciepłą wodą, aby uniknąć fałszywych wyników.

Czym różni się ENG od EMG

Główna różnica między badaniem ENG a EMG polega na metodzie i celu badania. Elektroneurografia ocenia funkcje nerwów obwodowych przy użyciu elektrod powierzchniowych przyklejanych do skóry. Natomiast elektromiografia (EMG) bada czynność elektryczną mięśni za pomocą jednorazowej elektrody igłowej wprowadzanej bezpośrednio do mięśnia.

W standardowej procedurze diagnostycznej często wykonuje się oba badania jako uzupełniające się. ENG sprawdza trzy rodzaje włókien nerwowych: ruchowe (informacja z mózgu do ciała), czuciowe (informacja z ciała do mózgu) oraz mieszane (między rdzeniem kręgowym a obwodem ciała).

Jakie informacje dostarcza ENG

Badanie ENG dostarcza niezwykle cennych danych diagnostycznych. Przede wszystkim pozwala określić:

• Rodzaj uszkodzenia nerwu (uszkodzenie osłonki mielinowej lub aksonów)
• Lokalizację uszkodzenia
• Stopień nasilenia zmian
• Prędkość przewodzenia impulsów, która powinna mieścić się w określonych normach

Na podstawie zarejestrowanych sygnałów neurolog może stwierdzić, czy przewodnictwo nerwowe jest prawidłowe. Zwolnienie przewodzenia wskazuje na uszkodzenie osłonki mielinowej, natomiast spadek amplitudy odpowiedzi sugeruje uszkodzenie aksonów.

Dzięki tym informacjom możliwe jest diagnozowanie wielu schorzeń, między innymi zespołu cieśni nadgarstka, polineuropatii (np. w przebiegu cukrzycy), uszkodzeń pojedynczych nerwów, a także monitorowanie przebiegu leczenia. ENG jest również nieocenione przy różnicowaniu uszkodzeń korzeni rdzeniowych od uszkodzeń nerwów obwodowych.

Wskazania i przeciwwskazania do badania ENG

Elektroneurografia jest cennym narzędziem diagnostycznym wykorzystywanym w neurologii. Podczas konsultacji lekarze oceniają, czy badanie ENG będzie właściwym krokiem w procesie diagnozy.

Najczęstsze objawy kierujące na badanie

Lekarze najczęściej kierują pacjentów na badanie ENG, gdy występują charakterystyczne dolegliwości sugerujące problemy z nerwami obwodowymi. Do najczęstszych objawów należą:

• drętwienie i mrowienie palców rąk lub stóp
• zaburzenia czucia (przeczulica lub osłabienie czucia)
• osłabienie siły mięśniowej (np. opadanie stopy)
• pogorszenie sprawności ręki lub chodu
• zaniki mięśniowe
• bóle kręgosłupa promieniujące do kończyn
• drętwienie wokół ust, języka oraz skurcze mięśni
• zaburzenia mowy i połykania

Choroby diagnozowane za pomocą ENG

Badanie elektroneurograficzne jest nieocenione w diagnostyce wielu schorzeń neurologicznych. Przede wszystkim pomaga rozpoznać:

• zespoły uciskowe nerwów obwodowych (np. zespół cieśni nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego)
• uszkodzenia nerwów po urazach
• neuropatie i polineuropatie różnego pochodzenia
• zespoły korzeniowe (w przebiegu dyskopatii i zmian zwyrodnieniowych)
• uszkodzenia splotów nerwowych (np. splotu barkowego)
• stwardnienie zanikowe boczne (choroba neuronu ruchowego, SLA)
• miastenię i zespoły miasteniczne
• neuralgię nerwu trójdzielnego
• tężyczkę
• borelizę
• polineuropatie w przebiegu cukrzycy lub zatruć metalami ciężkimi

Kiedy nie można wykonać badania ENG

Jednakże istnieją sytuacje, w których wykonanie badania ENG jest przeciwwskazane:

• obecność wszczepionego rozrusznika serca (kardiostymulatora) – impulsy elektryczne mogą zakłócać jego pracę
• metalowe implanty w sercu lub badanej okolicy ciała (choć elementy tytanowe nie stanowią przeciwwskazania)
• zaburzenia krzepnięcia krwi oraz przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych
• rozległe rany, owrzodzenia i opatrunki (zwłaszcza gipsowe) w miejscu badania
• uszkodzenia skóry w miejscu przyczepienia elektrod

W każdym przypadku decyzję o przeprowadzeniu lub zaniechaniu badania podejmuje lekarz po dokładnej analizie stanu pacjenta.

Jak wygląda badanie ENG w praktyce

Przygotowanie do elektroneurografii rozpoczyna się jeszcze przed wejściem pacjenta do gabinetu. Badanie musi odbywać się w odpowiednich warunkach – w spokojnej atmosferze i w temperaturze 22-25°C, aby zapewnić właściwe przewodnictwo nerwowe.

Przebieg badania krok po kroku

Elektroneurografia wykonywana jest zawsze w pozycji leżącej. Po zajęciu miejsca na kozetce, specjalista odtłuszcza skórę za pomocą alkoholu w miejscach, gdzie zostaną umieszczone elektrody. Jest to konieczne dla uzyskania lepszej rejestracji sygnału.

Następnie na ciało pacjenta mocowane są dwa rodzaje elektrod: stymulująca (umieszczana nad badanym nerwem) oraz odbiorcza (nad odpowiednim mięśniem). Elektroda stymulująca wysyła słaby bodziec elektryczny, który pobudza badany nerw, natomiast elektroda odbiorcza rejestruje odpowiedź.

Na ekranie monitora widoczne są parametry takie jak amplituda (efekt pobudzenia nerwu) oraz czas, po którym doszło do odpowiedzi nerwowej. To właśnie na ich podstawie lekarz oblicza prędkość przewodzenia w nerwie. Podczas całej procedury pacjent powinien leżeć spokojnie i być maksymalnie zrelaksowany.

Czy badanie ENG boli

Elektroneurografia zazwyczaj nie powoduje bólu. Stosowane są przeważnie elektrody opaskowe, mocowane na ciele bez nakłuwania czy przerywania ciągłości skóry. Stymulacja zaczyna się od bardzo słabego natężenia bodźca, które jest stopniowo zwiększane, aby pobudzić wszystkie włókna w danym nerwie.

Ile trwa badanie ENG

Czas trwania badania zależy od ilości badanych nerwów i może wynosić od 10 do 60 minut. W niektórych przypadkach cała procedura wraz z rejestracją może zająć nawet do 2 godzin. Wszystko zależy od indywidualnego przypadku i zakresu badania.

Jakie są możliwe odczucia podczas badania

Podczas badania ENG pacjenci najczęściej odczuwają delikatne mrowienie w miejscu przyłożenia elektrody stymulującej. Bodźce trwają ułamek sekundy i są zazwyczaj niebolesne. Może również wystąpić podrażnienie skóry po odkażeniu jej alkoholem.

Warto pamiętać, że jeśli podczas badania odczuwasz ból, koniecznie poinformuj o tym osobę wykonującą badanie. Badanie jest w pełni bezpieczne i nieinwazyjne, a w razie dyskomfortu można je przerwać.

Przygotowanie, wyniki i cena badania

Przygotowanie się do badania elektroneurograficznego jest wyjątkowo proste i nie wymaga skomplikowanych działań. Natomiast zarówno interpretacja wyników, jak i koszty badania zasługują na szczególną uwagę.

Jak się przygotować do badania ENG

Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, elektroneurografia nie wymaga specjalnego przygotowania. Przed badaniem nie trzeba być na czczo, a wizytę można zaplanować o dowolnej porze dnia. W chłodne dni warto przyjść na badanie około 15 minut wcześniej, aby ogrzać badaną okolicę ciała, ponieważ niska temperatura może wpłynąć na wyniki. Temperatura pomieszczenia podczas badania powinna wynosić co najmniej 22°C.

Przede wszystkim należy pamiętać o:

• nienatłuszczaniu skóry w miejscu naklejenia elektrod (nie używać kremów, balsamów)
• założeniu luźnych, wygodnych ubrań, które łatwo zdjąć
• ewentualnym odstawieniu leków zaburzających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (tylko na zalecenie lekarza)

Dodatkowo warto zgłosić się na badanie wypoczętym i spokojnym, gdyż stres może wpłynąć na wyniki.

Jak interpretowane są wyniki

Wyniki badania ENG pozwalają określić stan funkcjonalny nerwów obwodowych na podstawie ich pobudliwości, zdolności i prędkości przewodzenia impulsów. Interpretacja wyników obejmuje ocenę parametrów takich jak amplituda odpowiedzi oraz czas przewodzenia impulsu nerwowego.

ENG badanie cena – prywatnie i na NFZ

Badanie ENG można wykonać bezpłatnie w ramach NFZ, jednakże potrzebne jest skierowanie od lekarza, najczęściej neurologa. W przypadku wizyty prywatnej koszty są zróżnicowane:

• badanie pojedynczego nerwu: 70-150 zł
• badanie w kierunku zespołu cieśni nadgarstka: 200-300 zł
• badanie w kierunku polineuropatii: 500-600 zł
• badanie splotu barkowego: około 800-900 zł
• badanie w kierunku SLA (stwardnienia zanikowego bocznego): 700-950 zł

Ostateczna cena zależy od zakresu badania, placówki medycznej oraz regionu Polski.

Podsumowanie

Badanie ENG stanowi niezastąpione narzędzie diagnostyczne w przypadku podejrzenia schorzeń nerwowo-mięśniowych. Mimo że niektórzy pacjenci początkowo obawiają się tego badania, elektroneurografia okazuje się być procedurą bezbolesną i nieinwazyjną, trwającą zazwyczaj od 20 minut do 1,5 godziny. Faktycznie, podczas badania można odczuwać jedynie delikatne mrowienie, które nie stanowi powodu do niepokoju.

Warto podkreślić, że prawidłowe przygotowanie do badania ENG jest niezwykle proste – wystarczy nie natłuszczać skóry w dniu badania oraz przyjść w wygodnym ubraniu. Chociaż badanie może być wykonane zarówno prywatnie, jak i w ramach NFZ, pacjenci powinni wiedzieć, że cena prywatnego badania waha się od 70 zł za pojedynczy nerw do nawet 950 zł za kompleksowe badanie w kierunku SLA.

Ponadto, badanie ENG dostarcza lekarzom kluczowych informacji o rodzaju, lokalizacji oraz stopniu uszkodzenia nerwów, co pozwala na precyzyjną diagnozę wielu schorzeń. Dzięki temu możliwe jest szybkie rozpoczęcie właściwego leczenia i kontrolowanie jego skuteczności.

Pamiętajmy jednak, że elektroneurografia ma również swoje przeciwwskazania – nie można jej wykonać u osób z rozrusznikiem serca czy niektórymi metalowymi implantami. Dlatego też przed skierowaniem na badanie, lekarz zawsze dokładnie analizuje stan pacjenta.

Niewątpliwie, badanie ENG to cenne narzędzie diagnostyczne w rękach neurologów. Wiedza o tym, jak przebiega badanie, jakie daje możliwości i jak się do niego przygotować, pomoże każdemu pacjentowi podejść do elektroneurografii ze spokojem i zrozumieniem jej znaczenia dla procesu diagnostycznego.