Profesor Jerzy Walecki, należy niewątpliwie do ikon polskiej radiologii. Specjalizując się przede wszystkim w neuroradiologii i diagnostyce obrazowej, zdobył tytuł profesora nauk medycznych w 1995 roku. Pełnił funkcję konsultanta krajowego w dziedzinie radiologii, a obecnie kieruje Katedrą Diagnostyki Radiologicznej i Medycyny Nuklearnej w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA oraz przewodniczy Komitetowi Fizyki Medycznej PAN. Jego droga zawodowa, osiągnięcia naukowe i życiowe wartości stanowią inspirację dla kolejnych pokoleń lekarzy.
Początki i rodzinna tradycja medyczna
Rodzina Waleckich – dynastie lekarzy
Medycyna w rodzinie Waleckich nie była przypadkowym wyborem zawodowym, lecz głęboko zakorzenioną tradycją przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Co najmniej ośmiu bliższych i dalszych krewnych Jerzego Waleckiego( w tym Siostra , Prof. Irena Walecka ) nie licząc jego rodziców, praktykowało sztukę lekarską. Rodzina ta należy nadal do jednych z liczniejszych dynastii lekarskich w Polsce. Ściany gabinetu profesora zdobią liczne portrety przodków, część z nich namalowana przez malarzy, którzy byli jednocześnie wdzięcznymi pacjentami. Te obrazy patronują nie tylko dokonaniom Jerzego Waleckiego, ale stanowią żywe świadectwo wielopokoleniowego zaangażowania rodziny w służbę zdrowiu.
Ojciec Zenon Walecki – chirurg i radiolog
Z jednego z portretów spogląda Zenon Walecki, ojciec profesora, którego sylwetka idealnie oddaje charakter pokolenia lekarzy o renesansowej wiedzy. Docent Zenon Walecki habilitował się z pogranicza chirurgii i radiologii naczyniowej, reprezentując interdyscyplinarne podejście do medycyny, które było rzadkością w tamtych czasach. Był zarówno chirurgiem, jak i radiologiem, łącząc obie specjalizacje w praktyce klinicznej.
W 1944 roku Zenon Walecki prowadził szpital polowy dla warszawskich powstańców w Zalesiu Górnym pod Warszawą. Mimo dramatycznych wydarzeń tego okresu, nigdy za wiele nie mówił o tamtych czasach. Ojciec przekazał synowi coś znacznie cenniejszego niż opowieści wojenne. Nauczył go dociekliwości i wpoił przekonanie, że nigdy nie wie się czegoś do końca. Dlatego trzeba śledzić piśmiennictwo i poszerzać wiedzę, bo jutro może się ona wprost przełożyć na uratowanie ludzkiego życia.
Matka Zofia – pielęgniarka powstańcza
Zofia z domu Iruszka, urodzona 12 września 1925 roku we Lwowie, była córką Henryka i Zofii. Jej bohaterstwo podczas Powstania Warszawskiego przez długie lata pozostawało rodzinną tajemnicą. Kiedy nastoletni Jerzy pytał matkę, już wtedy panią doktor, za co dostała Krzyż Walecznych, otrzymywał lakoniczną odpowiedź: „To moja sprawa”.
Prawda o jej czynach wyszła na jaw dopiero z kart wydanej w latach 90. książki „Pochylone nad człowiekiem„. Okazało się, że Zofia Walecka była jedną z najbardziej bohaterskich powstańczych pielęgniarek. Z obleganego przez hitlerowców szpitala przy ulicy Koszykowej pod ostrzałem snajperów przeciągnęła na drugą stronę ulicy dziesięciu rannych powstańców. Podczas tej akcji sama została ciężko ranna. Zmarła 29 grudnia 1989 roku w Warszawie.
Dziadek Henryk – historia wojskowa
Dziadek Henryk , Ppłk ,żołnierz II Korpusu , uczestnik bitwy o Monte Casino, oprócz przekazania wnukowi polskiej historii, zaszczepił w nim zamiłowanie do tradycji wojskowej. To właśnie za jego namową młody Jerzy Walecki podjął studia medyczne w Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Henryk reprezentował pokolenie, dla którego służba Ojczyźnie i profesjonalizm lekarski stanowiły nierozerwalną całość. Wpływ dziadka ukształtował nie tylko wybór uczelni, ale również podejście do zawodu lekarza jako misji wykraczającej poza zwykłe obowiązki zawodowe.
Droga edukacyjna i pierwsze kroki w medycynie
Studia w Wojskowej Akademii Medycznej
Decyzja o wyborze Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi otworzyła przed młodym Jerzym Waleckim drogę do kariery medycznej o szczególnym charakterze.
System studiów łączył dwie ścieżki edukacyjne w jedną spójną całość. Studenci musieli chodzić w mundurach, gdzie obok typowej wiedzy medycznej przyswajali sobie także wiedzę z zakresu przedmiotów wojskowo-medycznych i wojskowych, takich jak medycyna morska, tropikalna czy lotnicza. Ta formacja kształtowała nie tylko umiejętności medyczne, ale również dyscyplinę oraz zdolność funkcjonowania w warunkach ekstremalnych.
Specjalizacja w radiologii
Po ukończeniu studiów medycznych absolwenci zdawali Lekarski Egzamin Końcowy, którego wynik stanowił podstawę wyboru specjalizacji. Dla Jerzego Waleckiego wybór radiologii stanowił naturalną kontynuację rodzinnej tradycji, gdyż jego ojciec Zenon habilitował się właśnie z chirurgii i radiologii naczyniowej. Szkolenie specjalizacyjne z dziedziny radiologii i diagnostyki obrazowej trwało 5 lat. Program specjalizacji wymagał również odbycia stażu podstawowego w jednostce posiadającej akredytację do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej. Szacuje się, że w Polsce pracuje około 4 tys specjalistów z dziedziny radiologii i diagnostyki obrazowej. Jednocześnie szkolenie specjalizacyjne z radiologii odbywa obecnie 1,4 tysiąca lekarzy, co pokazuje dynamiczny rozwój tej dziedziny medycyny.
Wpływ nauczycieli akademickich na rozwój kariery
Nauczyciele akademiccy odegrali kluczową rolę w kształtowaniu profesjonalnego warsztatu profesora Waleckiego. System konsultacji z nauczycielami akademickimi umożliwiał studentom kierunku lekarskiego regularne spotkania z mentorami, którzy dzielili się swoim doświadczeniem i wiedzą praktyczną. Kierownicy specjalizacji lekarzy wojskowych byli jednocześnie pracownikami naukowo-dydaktycznymi uczelni medycznych, co zapewniało bezpośredni transfer wiedzy z badań naukowych do praktyki klinicznej.
Profesor Walecki przejął od swoich mistrzów nie tylko kompetencje zawodowe, ale również podejście do zawodu lekarza jako służby wymagającej ciągłego rozwoju. Ta mentalność zaowocowała później własną działalnością dydaktyczną i wieloletnim zaangażowaniem w kształcenie kolejnych pokoleń radiologów.
Kariera naukowa i osiągnięcia zawodowe
Tytuł profesora nauk medycznych
Ścieżka naukowa Jerzego Waleckiego rozwijała się systematycznie, przekładając akademickie fundamenty na konkretne osiągnięcia badawcze. W 1977 roku uzyskał tytuł specjalisty I stopnia w dziedzinie radiodiagnostyki. Trzy lata później obronił doktorat nauk medycznych, a specjalizację w zakresie radiodiagnostyki ukończył w 1980 roku. Stopień doktora habilitowanego nauk medycznych otrzymał w 1988 roku. Wreszcie w 1990 roku nadano mu tytuł profesora nauk medycznych, który symbolicznie zamknął pierwszy etap kariery akademickiej i otworzył drogę do stanowisk kierowniczych w najbardziej prestiżowych placówkach kraju.
Stanowiska kierownicze w czołowych placówkach
Profesor Jerzy Walecki budował swoją pozycję w środowisku medycznym przez konsekwentne obejmowanie stanowisk kierowniczych w różnych instytucjach. W latach 1975-1990 pracował jako radiolog w Centralnym Szpitalu Klinicznym Wojskowej Akademii Medycznej. Od 1995 roku kierował Zakładem Diagnostyki Radiologicznej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie. Równocześnie pełnił funkcję profesora nadzwyczajnego w tej instytucji.
Objął także stanowisko kierownika Zakładu Radiologii w Akademii Medycznej w Białymstoku, a później kontynuował tę funkcję po przekształceniu uczelni w Uniwersytet Medyczny. Powierzono mu kuratelę nad Katedrą Radiologii i Medycyny Nuklearnej Śląskiej Akademii Medycznej. Od 2001 roku związał się z Instytutem Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN, gdzie pełni funkcję profesora zwyczajnego w Zakładzie Farmakologii Doświadczalnej.
Praca w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA
Od 2000 roku profesor Jerzy Walecki kieruje Zakładem Diagnostyki Radiologicznej Centrum Szpitala Klinicznego MSWiA. Ta placówka stała się głównym ośrodkiem jego działalności klinicznej i naukowej. Obecnie pełni tam funkcję konsultanta jako specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej. Zakład pod jego kierownictwem rozwinął się w jeden z czołowych ośrodków diagnostyki obrazowej w Polsce, łącząc pracę kliniczną z intensywną działalnością dydaktyczną.
Konsultant krajowy w dziedzinie radiologii
W 2012 roku objął prestiżowe stanowisko konsultanta krajowego w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, które pełnił przez kilkanaście lat, współpracując z dziewięcioma ministrami zdrowia.
Dorobek naukowy profesora Waleckiego obejmuje ponad 200 publikacji, w tym 140 artykułów indeksowanych w bazie Medline. Jest autorem wielu podręczników medycznych oraz pełnil funkcję redaktora naczelnego Polish Journal of Radiology.Obecnie Pełnil funkcję członka kolegium redakcyjnego 6 czasopism naukowych, w tym 3 zagranicznych. W latach 1995-2012 wypromował 21 doktorantów na uniwersytetach warszawskim, białostockim i śląskim. Sprawował również opiekę nad 7 przewodami habilitacyjnymi.
Za osiągnięcia zawodowe otrzymał w 2003 roku Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Od 2007 roku przewodniczy Komitetowi Fizyki Medycznej PAN, a od 2013 roku zasiadal w Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych.
Działalność w organizacjach medycznych i naukowych
Zaangażowanie w życie organizacji medycznych i naukowych stanowi naturalną konsekwencję dorobku akademickiego profesora Waleckiego. Jego obecność w kluczowych gremiach kształtuje nie tylko rozwój radiologii w Polsce, ale również szersze obszary fizyki medycznej i zdrowia publicznego.
Przewodniczący Komitetu Fizyki Medycznej PAN
Komitet Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej przy Wydziale V Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk zajmuje się rozwojem i integracją interdyscyplinarnych badań łączących fizykę, medycynę i technologię. Profesor Jerzy Walecki przewodniczy temu gremium nieprzerwanie od 2007 roku, koordynując prace naukowców z różnych ośrodków akademickich. Komitet pełni istotną rolę w kształtowaniu standardów wykorzystania promieniowania jonizującego, rozwoju diagnostyki obrazowej oraz zastosowania pól elektromagnetycznych w medycynie. Kadencja członków komitetów naukowych PAN trwa zazwyczaj trzy lata, co pokazuje długoterminowe zaufanie środowiska do kompetencji przewodniczącego.
Członkostwo w Towarzystwie Naukowym Warszawskim
Towarzystwo Naukowe Warszawskie powstało w 1907 roku jako ideowa kontynuacja Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, działającego w latach 1800-1831. Po likwidacji w 1952 roku i przekazaniu majątku Polskiej Akademii Nauk, TNW zostało reaktywowane w maju 1981 roku. Członkostwo w tym prestiżowym towarzystwie o strukturze akademickiej z dwustopniowym członkostwem na podstawie wyboru stanowi wyróżnienie dla najwybitniejszych naukowców. Zadaniem towarzystwa jest popieranie badań naukowych we wszystkich dziedzinach wiedzy przez organizowanie zebrań naukowych, wykładów oraz prowadzenie działalności wydawniczej. Profesor Walecki reprezentuje w jego strukturach nauki medyczne, łącząc tradycję warszawskiego środowiska naukowego z nowoczesnymi osiągnięciami radiologii.
Funkcja redaktora naczelnego Polish Journal of Radiology
Polish Journal of Radiology, ukazujące się od 1926 roku, stanowi oficjalne czasopismo Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego. Zostało założone przez profesora Zygmunta Grudzińskiego.
Profesor był Redaktorem naczelnym tego czasopisma przez 10 lat To międzynarodowe czasopismo naukowe publikuje artykuły z dziedziny diagnostyki obrazowej i biomedycznych dziedzin pokrewnych, takich jak epidemiologia, zdrowie publiczne i technologia medyczna. W 2025 roku czasopismo uzyskało współczynnik wpływu 1.6. Profesor Walecki jako członek kolegium redakcyjnego wpływa na kierunki rozwoju publikacji oraz utrzymanie wysokich standardów merytorycznych prezentowanych badań.
Rada do spraw Ochrony Zdrowia przy Prezydencie RP
Rada do spraw Ochrony Zdrowia została powołana przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę 12 lutego 2021 roku. To doradcze gremium prezydenckie skupia ekspertów z różnych dziedzin medycyny, których zadaniem jest wypracowywanie rozwiązań systemowych dla polskiej ochrony zdrowia. Udział w tak ważnym organie doradczym potwierdza autorytet profesora Waleckiego wykraczający poza wąską specjalizację radiologiczną i obejmujący szersze zagadnienia polityki zdrowotnej kraju.
Wartości życiowe i przekaz dla młodych lekarzy
Skromność i dociekliwość naukowa
Postawa skromności stanowi szczególny wymóg stawiany pracownikowi naukowemu, świadectwo jego mądrości oraz predyspozycji do poznawania prawdy i uczciwego komunikowania rezultatów badań. Profesor Walecki przejął od ojca Zenona nie tylko zamiłowanie do radiologii, ale przede wszystkim dociekliwość oraz przekonanie, że nigdy nie wie się czegoś do końca. Rozwój naukowy wspierany jest głównie przez wyznawane wartości i odpowiadające im cechy charakteru badacza. Postawa pokory wynika między innymi z faktu, że uczony ma zawsze jakiegoś mistrza, któremu zawdzięcza swój rozwój lub przynajmniej inspirację.
Skromność jako rezultat wysokiej samoświadomości i autokrytycyzmu rodzi określony rodzaj postawy godności, polegającej na roztropnym usytuowaniu człowieka wśród innych bytów. Naukowiec musi mieć dużo zaufania do siebie, by przeprowadzać wielkie przedsięwzięcia, a przy tym być dostatecznie skromnym, aby bez rozczarowania zdać sobie sprawę, że życiowej chwały prawdopodobnie nie zdobędzie. Postawa skromności sprzyja wyborowi optymalnego stylu pracy naukowej, prowadzącego do znaczących odkryć.
Znaczenie tradycji i dziedzictwa pokoleń
Hipokrates z Kos, powszechnie uznawany za ojca medycyny, pochodził z rodziny o niezwykle silnych, wielopokoleniowych tradycjach medycznych. Wiedza medyczna była przekazywana z pokolenia na pokolenie, a młody Hipokrates zdobywał swoje pierwsze doświadczenia i nauki od najbliższych członków rodziny, ucząc się fachu od swojego ojca oraz dziadka. Miał dwóch synów oraz zięcia, którzy nie tylko byli jego bezpośrednimi studentami, ale również aktywnie uczestniczyli w jego pracy, a po jego śmierci kontynuowali jego dzieło.
Taka ciągłość rodzinna w przekazywaniu wiedzy medycznej jest świadectwem nie tylko osobistych sukcesów wybitnego lekarza, ale także jego zaangażowania w budowanie trwałych podstaw dla przyszłych pokoleń lekarzy. Podobnie rodzina Waleckich reprezentuje tę samą filozofię, gdzie tradycja medyczna stanowi fundament dla kolejnych generacji. Hipokrates wprowadził rygorystyczną doktrynę obserwacji klinicznej i dokumentacji, nakazując lekarzom obiektywne zapisywanie wszystkich objawów oraz przebiegu choroby. Ta systematyczna dokumentacja miała znaczenie dla gromadzenia i przekazywania wiedzy medycznej dalej, umożliwiając analizę przypadków i rozwój naukowy.
Filozofia pracy z młodymi lekarzami
Mentoring stanowi nie tylko dialog, ale przede wszystkim przestrzeń spotkania, w której rozmowę prowadzą dwie osoby mające różne doświadczenia zawodowe. Warunkiem jest wzajemne zaufanie i dzielenie się wiedzą w dobrowolny i nieprzymuszony sposób. Dla mentorów praca z młodymi lekarzami przynosi świadomość własnej wartości i wiedzy, którą doceniają inne osoby, radość z dzielenia się własnymi doświadczeniami oraz rozwój sieci kontaktów.
Zawód lekarza jest misją, nie wolno mu posługiwać się wiedzą i umiejętnością lekarską w działaniach sprzecznych z celami tej misji. W przypadku konfliktu między dbałością o zdrowie i życie ludzkie a korzyściami finansowymi, naciskami społecznymi czy wymaganiami administracyjnymi, lekarz ma obowiązek przedkładać zdrowie i życie ludzkie. Największym nakazem etycznym dla lekarza jest dobro chorego. Styl i format mentoringu powinien być indywidualnie ustalony przez mentora i mentee w oparciu o potrzeby.
Odznaczenia i uznanie środowiska medycznego
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, który profesor Walecki otrzymał w 2003 roku, stanowi jedno z najważniejszych państwowych wyróżnień przyznawanych za wybitne osiągnięcia w medycynie. System odznaczeń państwowych obejmuje różne stopnie zasług, w tym Złoty Krzyż Zasługi, Srebrny Krzyż Zasługi oraz Medal Złoty za Długoletnią Służbę. Odznakę Honorową „Za zasługi dla Ochrony Zdrowia” przyznaje Minister Zdrowia za szczególne zasługi w działalności na rzecz ochrony zdrowia. Uznanie środowiska medycznego manifestuje się również przez funkcje w kluczowych organizacjach, takich jak przewodnictwo Komitetu Fizyki Medycznej PAN czy członkostwo w Radzie do spraw Ochrony Zdrowia.
Profesor Jerzy Walecki reprezentuje to, co najlepsze w polskiej radiologii. Jego droga zawodowa łączy wielopokoleniową tradycję rodzinną z imponującym dorobkiem naukowym obejmującym ponad 200 publikacji i wypromowanie 21 doktorantów. Przede wszystkim jednak przekazał kolejnym generacjom lekarzy wartości wyniesione z domu: dociekliwość naukową, skromność oraz przekonanie o nieustannej potrzebie poszerzania wiedzy.
Kariera profesora pokazuje, że prawdziwa excelencja w medycynie wymaga nie tylko kompetencji technicznych, ale także głębokiego poszanowania tradycji i zaangażowania w kształcenie młodych specjalistów. Jego osiągnięcia stanowią inspirację dla wszystkich, którzy traktują zawód lekarza jako misję służby pacjentom i nauce.
Jak duże znaczenie miała dla Pana rodzinna tradycja medyczna w wyborze ścieżki zawodowej?
Bardzo duże. Jest to zresztą dość typowe zjawisko w rodzinach lekarskich.
Poza bogatą tradycją rodzinną, czy miał Pan jakieś inne wzorce lub inspiracje, które szczególnie wpłynęły na Pana rozwój zawodowy i naukowy?
Z pewnością ogólna fascynacja nauką oraz środowisko kultowego warszawskiego liceum, które kończyłem.
Jakie są według Pana największe bolączki polskiej radiologii w obecnych czasach?
Największe bolączki mają charakter systemowy. Szczególnie niepokojące są próby limitowania badań, które stanowią zaprzeczenie idei wczesnej diagnostyki wielu chorób.
Czy może Pan podzielić się z nami swoimi pasjami lub zainteresowaniami, które realizuje Pan poza medycyną?
Poza medycyną moimi głównymi pasjami są książki, muzyka i tenis.
Co sprawiło, że zdecydował się Pan na specjalizację w radiologii, a szczególnie w neuroradiologii?
Muszę przyznać, że był to całkowity przypadek.
Jakie znaczenie miała dla Pana edukacja w Wojskowej Akademii Medycznej i jak wpłynęła na Pana karierę?
Niemałe. Była to bardzo dobra uczelnia, która zapewniała świetne warunki zawodowego startu.
Jak wspomina Pan swoje początki w medycynie i jakie doświadczenia z tamtego okresu najbardziej utkwiły Panu w pamięci?
Najbardziej pamiętam pracę na jednym z pierwszych w Polsce aparatów tomografii komputerowej w szpitalu WAM na ulicy Szaserów. Pamiętam fascynację tą nową modalnością…
Jakie wyzwania i zmiany w radiologii uważa Pan za najważniejsze w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat?
Za najważniejsze uważam rozwój radiologii precyzyjnej, radiomiki oraz radiologii interwencyjnej.
Jakie zmiany i wyzwania widzi Pan obecnie w polskiej ochronie zdrowia, zwłaszcza w dziedzinie radiologii?
Kluczową kwestią jest profil szkoleń. Powinien on szerzej obejmować zagadnienia kliniczne oraz nowe aplikacje wykorzystujące sztuczną inteligencję.
Jakie są Pana najważniejsze osiągnięcia naukowe i które z nich uważa Pan za najbardziej przełomowe?
Do moich najważniejszych osiągnięć naukowych zaliczam przede wszystkim cykl prac doświadczalnych dotyczących guzów mózgu z wykorzystaniem wysokopolowego rezonansu magnetycznego 7T. Istotnym obszarem moich badań są również badania longitudinalne w chorobie Alzheimera oraz zastosowanie radiomiki w neuroonkologii.
Oprócz działalności badawczej jestem autorem bądź redaktorem naczelnym 19 podręczników, w tym redaktorem naczelnym Mózgowia A. Osborna, Spine J. Rossa oraz 7 innych publikacji wydanych w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.
Jakie rady dałby Pan młodym lekarzom, którzy dopiero rozpoczynają swoją karierę w medycynie?
Radziłbym, aby znaleźli temat i obszar działania, który ich naprawdę fascynuje i który stanie się dla nich pasją.
Dziękuję bardzo za poświęcony czas!
Jakub Rachalewski